CIA, İSTİHBARATI VERDİ, KARTEL LİDERİ ÖLDÜRÜLDÜ: MEKSİKA, TRUMP İLE KARTELLER ARASINDA SIKIŞTI
ABD’nin artan baskısı ve istihbarat desteğiyle Meksika, en güçlü kartel liderlerinden El Mencho’yu öldürdü. Operasyon güvenlikte yeni dönemin işareti olurken, ülkede şiddet dalgası ve iktidar mücadelesi endişesi büyüyor.
El Mencho, geride kalan en büyük uyuşturucu baronuydu.
Nemesio Rubén Oseguera Cervantes, yirmi yıl boyunca yakalanmaktan kurtulmuş, rakipleri El Chapo ve El Mayo’dan daha uzun süre ayakta kalmış ve Jalisco, Yeni Nesil Karteli’ni Meksika’nın en güçlü suç örgütüne dönüştürmüştü.
Ancak hafta sonu, kısmen romantik bir buluşma nedeniyle, kaçışı aniden sona erdi.
Öldürülmesi, Meksikalı yetkililer için açık bir başarıydı. Ancak zamanlaması da dikkat çekiciydi.
Başkan Donald Trump, sınır ötesine uyuşturucu göndererek servet kazanan kartellerin dağıtılması için Meksikalı yetkililere yüksek sesle ve defalarca çağrıda bulunuyordu. Eğer bunu yapmazlarsa, ABD ordusunun bu işi kendisinin yapabileceği tehdidinde bulunmuştu.
Trump’ın tehdidi Meksika’da yankı buldu
Bu tehditlerin etkili olduğu görülüyor.
Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, kartellere karşı son on yılın en agresif operasyonlarından birini yürütüyor.
Pazar günü, Trump’ın Venezuela’ya askeri müdahale emri vermesinden ve sırada Meksika’nın olduğunu söylemesinden haftalar sonra, Sheinbaum bir başka cesur adım attı. ABD tarafından sağlanan istihbaratı kullanarak ülkenin en çok aranan suçlusunun etkisiz hale getirilmesine yetki verdi.
Oseguera Cervantes’in öldürülmesi, Trump ile Sheinbaum arasındaki gergin ama aynı zamanda beklenmedik bir uyum da barındıran ilişkinin, özellikle güvenlik alanında ABD-Meksika ilişkilerini nasıl köklü biçimde değiştirdiğini gösteriyor.
ABD-Meksika ilişkilerini inceleyen Meksikalı siyasi analist Carlos Bravo Regidor, “Trump’ın Meksika yönetimine uyguladığı baskı, yararlandığı bir güç oldu. Güvenlik politikasını değiştirmek istiyordu, ancak Trump onu bu yönde itmek için çok ilginç bir anda ortaya çıktı” dedi.
Ancak Bravo’ya göre Sheinbaum aynı zamanda riskli bir yolda ilerliyor.
Bravo şunları söyledi:
“Bu kadar ileri gitmek isteyip istemediğini bilmiyorum. Bu operasyon yönetimi ciddi bir baskı altına sokuyor ve şimdi Meksika devletinin sonuçları yönetme kapasitesinin ne olduğu büyük bir soru”
Mitolojik canavar Hydra’da olduğu gibi, bir kartelin başını kesmek çoğu zaman yenilerinin ortaya çıkmasına yol açar.
Oseguera Cervantes’in öldürülmesi, ülke genelinde silahlı saldırılar, kundaklamalar ve yol kapatmaları dalgasını tetikledi. Şimdi Meksikalılar, rakip grupların güç mücadelesine girmesi ve hükümetle karşı karşıya gelmesi nedeniyle daha fazla şiddet bekliyor. Bu, Meksika’nın daha önce birçok kez yaşadığı bir döngü.
Bu gelişme aynı zamanda Trump’ın Latin Amerika üzerindeki artan etkisinin son örneği. Venezuela, Küba, Kolombiya, Arjantin, Honduras ve diğer ülkeler de bunu deneyimledi.
Sheinbaum ise sürekli sınırlar çizmeye çalıştı. Trump’ın Meksika’ya müdahale söylemleri ne kadar sık tekrarlandıysa, onun da Meksika’nın egemenliğini koruma vurgusu o kadar sık dile geldi.
Pazartesi günü, ABD’nin rolünün sınırlarını yeniden hatırlattı ve şunları söyledi:
“ABD güçlerinin hiçbir katılımı yok. ABD ile anlayışımız esas olarak istihbarat paylaşımına dayanıyor”
Sheinbaum, Oseguera Cervantes’e yönelik operasyonda ABD kurumlarının istihbarat sağladığını doğruladı. The New York Times’ın Pazartesi günü yayımladığı habere göre kritik bilgiler CIA’den geldi.
Meksika Savunma Bakanı da ABD kurumlarının desteğini doğruladı, ancak soruşturmada kırılma noktasının, Meksika istihbaratının Oseguera Cervantes’in sevgililerinden birinin yakın çevresindeki bir kişiyi tespit etmesiyle yaşandığını ve bunun liderin saklandığı yere ulaştırdığını söyledi.
İki ülke arasındaki iş birliğinin geliştiği açık. Ocak ayında ABD ordusu, Meksika sınırına yaklaşık 25 kilometre mesafedeki Arizona’da bir istihbarat paylaşım görev gücü kurdu. Yaklaşık 300 askeri ve sivil personelden oluşan bu ekip, kartellerin liderlik yapısını, lojistiğini ve finansal faaliyetlerini inceleyerek Meksikalı yetkililere bilgi sağlıyor. Times’a göre bu görev gücü, operasyona da destek verdi.
2008 ile 2023 arasında ABD, Meksika ile ikili güvenlik iş birliği için 3,6 milyar dolar harcadı. Ancak ilişkiler her zaman bu kadar uyumlu değildi. Gizli bir ABD istihbarat programı, Meksika’daki üst düzey hedefleri araştırmış ancak bilgileri Meksikalı yetkililerle paylaşmamıştı. Bu gizli yaklaşım, çok sayıda Meksikalı yetkilinin karteller tarafından yolsuzluğa bulaştığının ortaya çıkmasıyla kısmen doğrulanmıştı.
2009-2012 yılları arasında Meksika’da görev yapan ABD’li diplomat John Feeley, dengelerin değiştiğini söyledi ve “En büyük fark, Meksikalılardan hiçbir zaman tam destek alamamamızdı” dedi. Son başarıların, “en azından Meksika söz konusu olduğunda, siyasi irade oluşturmak için ABD’nin daha fazla baskı uygulaması gerektiğini” gösterdiğini ekledi.
Buna rağmen Meksikalı yetkililer daha önce de Oseguera Cervantes’i yakalamaya çalışmıştı. 2012’de kartel üyeleri yanan araçlarla yolları kapatınca kaçmayı başardı. 2015’te ise silahlı adamları roketatarla bir askeri helikopteri düşürmüş, üç asker hayatını kaybetmişti.
Bu olaylar daha muhafazakar başkanlar döneminde yaşanmıştı. Sheinbaum’un solcu selefi ve siyasi destekçisi Andrés Manuel López Obrador döneminde ise Oseguera Cervantes’in daha az hedef alındığı görüldü. López Obrador’un şiddetin temel nedenlerine odaklanan “kurşun değil, kucaklama” yaklaşımı şiddetin artmasına yol açtı ve ABD-Meksika güvenlik ilişkisini ciddi biçimde zayıflattı.
López Obrador döneminde iki kartel lideri yakalandı. İlki, El Chapo’nun oğlu ve Sinaloa Karteli liderlerinden Ovidio Guzmán López’di. Ancak yakalanmasının ardından destekçilerinin yarattığı kaos nedeniyle kısa sürede serbest bırakıldı. İkincisi ise aynı kartelin kurucularından Ismael Zambada García, yani El Mayo’ydu. O, bir müttefikinin kendisine ihanet etmesi ve ABD’ye götürmesi sonucu ABD yetkilileri tarafından yakalandı.
Sheinbaum ise kartellere karşı mücadelede çok daha istekli bir ortak olduğunu gösterdi.
Feeley, “Asıl soru şuydu: Claudia, Obrador’un gölgesinden çıkabilecek mi? Görüldü ki, sadece çıkmakla kalmadı, güvenlik iş birliğinde tamamen yeni bir düzey oluşturdu”
Peki Sheinbaum, Meksika’nın en çok aranan kartel liderini ortadan kaldırdıktan sonra Trump tehditlerini azaltacak mı?
Pazartesi sabahı Trump komşusuna yönelik bir mesaj paylaştı:
“Meksika, karteller ve uyuşturucular konusunda çabalarını artırmak zorunda!”
(Haber:NYT)
