KANADA’DAN İTALYA’YA BİR HIRSIZLIK HİKAYESİ
Churchill’in Nazilere karşı direnişin sembolü haline gelen portresi nasıl bulundu?
Portrenin sergilendiği otelden çalındığı uzun süre fark edilmedi. Ta ki bir bakım görevlisi, duvardaki fotoğrafın bir yazıcıdan çıkarılmış ucuz bir kopya olduğunu anlayana kadar. Kanada polisi, bunun üzerine kıtalararası bir ava başladı.
Kanada’nın Ottawa kentindeki Fairmont Château Laurier Hotel’de 30 yıldır tek eli kalçasında bir Winston Churchill, sert bakışlarla dinlenme salonundaki misafirleri izliyordu. Bu portre, uzun yıllar boyunca otelde yaşayan ve stüdyosu orada olan, çektiği kraliyet, siyasetçi, sanatçı, aktör ve yazar portreleriyle tanınan Yousuf Karsh’ın mirasıydı. Yaklaşık iki sene önce, bir bakım görevlisi bir şeylerin ters olduğunu fark etti. Portredeki çerçeve, Karsh’ın 1997’de eşiyle birlikte Fairmont Château Laurier’den ayrılırken kalıcı olarak otele ‘emanet’ ettiği eserlerinkinden farklıydı. Fotoğraf sahteydi. Hırsız, printerden ucuz bir kopya yapmış ve Karsh’ın imzasını beceriksiz şekilde taklit etmişti. Şimdi ise Churchill’in portresi evine dönüyor olabilir.
Ottawa Polis Servisi, uluslararası soruşturmaları sonucunda çalınan fotoğrafı İtalya’da bulduğunu ve kısa süre içinde teslim alınması için ülkeye birini göndereceğini bildirdi. Polis, yaptığı açıklamada nisan ayında Ontario’nın kuzey kasabalarından birinde yaşayan bir adamın hırsızlık ve farklı suçlamalarla tutuklandığını bildirdi. Bu suçlamaların arasında sahtecilik de bulunuyor. Karsh’ın varlıklarını yöneten Jerry Fielder, “Asla bulunmayacağını düşünüyordum. Çok fazla ipuçu yoktu” dedi. Karsh, 2002 yılında hayatını kaybetti. Fielder ayrıca portenin çalınmasının Karsh’ın 94 yaşındaki eşi Estrellita Karsh için ”Çok üzücü” olduğunu söyledi. Karsh, Fielder aracılığıyla haber için söyleşi vermek istemediğini bildirdi. Fielder, ”Estrellita Karsh, soruşturma sürecini takip ediyordu. Eserin resmen eve döneceğini bilmek onu çok mutlu etti” dedi.
Portre tekrar sergilenecek
Ottawa’daki hotel, portreyi tekrar sergileyeceklerini ancak bu sefer daha iyi koruyacaklarını söyledi. Churchill’in yanı sıra Karsh’ın Albert Einstein, Georgia O’Keeffe, Pablo Casals portrelerinin de sergilendiği salon, şu anda renove ediliyor. Değiştirilen fotoğrafın sahte olduğunu tespit eden Fielder, portrenin Ottawa Polisi’nden Vekil Dedektif Çavuş Akiva Geller’in ısrarcılığı sayesinde bulunduğunu ifade etti. ielder, ”Karmaşık bir durumdu çünkü uluslararası bir sorunla ilgileniliyordu. Şimdi ise çözüldü. Bütün cevaplar bende yok, hatta poliste de olduğunu sanmıyorum” diye konuştu. Geller, düzenlediği basın toplantısında davayla ilgili birkaç detay sundu ve yüksek ihtimalle bir duruşma yapılacağını bildirdi. Polis, suçlanan 43 yaşındaki adamın ismiyle ilgili yayın yasağı olduğunu bildirdi.
Müzayedede satılmış
Orijinal portrenin, sahtesiyle ne zaman değiştirildiği tam olarak bilinmiyor. Halktan salondan çektikleri fotoğrafları istedikten sonra otel, fotoğrafın 25 Aralık 2021 ile 6 Şubat 2022 arasında bir tarihte çalındığı sonucuna vardı. Pandemi kısıtlamaları nedeniyle bu süreçte otelde az müşteri vardı. New York Times muhabiri tarafından Nisan 2022’de (hırsızlığın ortaya çıkmasından dört ay önce muhabir başka bir görevdeyken) çekilen bir fotoğrafta, kopyanın eğri büğrü bir duvar kancasındaki bir ipten sarktığı görülüyor. Fielder, orijinal kopyanın duvara gizli kilitli bir askı tarafından asıldığını, bu yüzden çıkarılmasının zor olacağını söyledi.
20’ye 24 inç boyutlarındaki altın tonlu orijinal baskı, Mayıs 2022’de Londra’daki Sotheby’s tarafından çevrimiçi bir açık artırmada 5 bin 292 İngiliz Sterlini’ne satıldı. Sotheby’s konuyla ilgili yorum yapmayı reddetti. Ancak Geller, hırsızlık henüz o noktada raporlanmadığı için ne müzayede evinin ne de Genoa’daki alıcının portrenin çalıntı olduğundan şüphelenmesi için bir gerekçe olmadığını belirtti. Geller ayrıca Britanya ve İtalyan’nın yanı sıra Sotheby’s ve alıcının işbirliğinin, hırsızlığın çözülmesinde önemli rol oynadığını söyledi. Alıcı, parasının iade edildiğini bildirdi.
‘Kükreyen Aslan’ın hikayesi
‘Kükreyen Aslan’ olarak da bilinen fotoğraf, Yosuf Karsh’ı yerel bir portreciyken uluslararası arenada tanınan bir fotoğrafçıya dönüştürdü. Sayısız kez tekrar basılan fotoğraf, bugün Britanya’da 5 poundluk banknotlarda da bulunuyor. Karsh’ın otelde 1992’de kapanan stüdyosuna gelenleri, bu fotoğrafın büyük bir baskısı karşılıyordu.
1941 yılında Kanada Başbakanı William Lyon Mackenzie King, Karsh’tan Kanada Parlamentosu hitabından sonra Churchill’in fotoğrafını çekmesini istedi. İki ülke de İkinci Dünya Savaşı’nın taraflarındandı ve hitap, Pearl Harbor saldırısı ABD’yi de savaşın içine çektikten haftalar sonra yapıldı. Churchill, aynı gezide ABD’yi de ziyaret etti. Karsh, kendisine küllük teklif etmelerine rağmen Churchill’in bir türlü purosunu bırakmadığını yazmıştı. O yüzden Karsh, puroyu beklemediği bir anda Britanya liderinin ağzından çekti. İstenmeden de olsa Churchill’in suratın oluşan sinirli ifade, Britanya’nın Nazi Almanyası’na karşı direnişinin sembolü haline geldi. Karsh anılarında, “Kamerama döndüğümde o kadar kavgacı duruyordu ki beni yutabilirdi. Tam bu anda deklanşöre bastım“ yazdı.


