KIBRIS’TA RUSLAR – VIII : “KIBRIS’TA BİR BEYAZ RUS RESSAM”
Doç. Dr. Elnur Ağayev * Lefke Avrupa Üniversitesi
Kıbrıslı Beyaz Rusların arasında çeşitli mesleklerden insanlar vardı. Kıbrıs’ta karşılaştıkları ağır yaşam koşullarında hayata tutunabilmeleri için mesleklerine sarıldılar. Klinik açtılar, koro kurdular, marangozluk, şarapçılık yaptılar, yük taşıdılar; ressamlar resim siparişleri aldılar. İçlerinde ünlü doktorlar, yazarlar, ressamlar vardı. Bir sözle herkes elinden geldiği kadarıyla durumlarını iyileştirmek için mesleğine sarılarak kurtuluş aradı.
Daha adaya gelir gelmez yapılan mesleklerin tespit anketinde muhacirler arasında belli sayıda ressamın olduğu ortaya çıktı. Bundan dolayı da ressamlar aralarında Ressamlar Ortaklığını kurdular. Kiliseler için ikonlar çizdiler. Bu ressamların faaliyetleri yerel halk tarafından rağbet gördü. Halk onlara portre ve çizim siparişleri verdi. Bu da onlara hem sanatlarını devam ettirme, hem de para kazanıp geçimlerini sağlama olanağı veriyordu.
Bu ressamların hepsini tespit etmek mümkün değildir. Fakat aralarından bu mesleğini Kıbrıs’tan sonraki yaşamında da devam ettiren bir ismin bilgilerine ulaşmam mümkün oldu. Bu ressam Leonid Nikolayeviç Golubyev-Bagryanorodnıy’dır.
Leonid Nikolayeviç, Golubyev-Bagryanorodnıy, 16 Mart 1890 tarihinde Çarlık Rusyası’nın Penza kentinde doğdu. Penza Ressamlık Okulunu bitirdi. Fütürizm akımını benimsedi. 1914 yılında vilayeti dolaşarak bu akımı tanıtmak ve yaymakla uğraştı. 1917-1919 yılları arasında yayınladığı dört şiir kitabında da lirik şiirleriyle fütürizmin propagandasını yaptı.
1918-1922 yıllarında Rusya’da yaşanan İç Harp sırasında savaşa katıldı. Güney Rusya Silahlı Kuvvetleri’nin propaganda bölümünde ressam olarak
çalıştı. Savaşta ağır yaralandı. Bunun üzerine 8 Mart 1920 tarihinde Herson gemisiyle Novorossiysk’ten tahliye edildi ve Kıbrıs’a, Mağusa’ya getirildi.
İyileştikten sonra yaklaşık iki yıl (1920-1922 yılları arasında) Kıbrıs’ta yaşadı.
1922 yılında Berlin’e yerleşti.
Golubyev, şehirlerin eski tarihi mekânlarının resimlerini çizmeyi çok seviyordu. Yurtdışına göç eden ünlü Rus yazar; sanatçı, din adamı ve sporcu göçmenlerin kalemle resimlerini çizdi. Bu alanda önemli bir koleksiyon oluşturdu.
1920-1930’lu yıllarda Berlin’de devlet ve şehir tiyatroları için opera eserleri tasarladı. 1934 yılında 44 yaşında Berlin’de vefat etti.
Kıbrıs’ta bulunduğu iki yıl boyunca çeşitli resimler çizdi. Özellikle kiliseler için ikonlar yaptı. Kıbrıs’ta bulunduğu sürede ayrıca Kıbrıs’ın sosyal, toplumsal yaşamı ve tarihi ile ilgili de resimler çizdi. Bunların sayılarının şimdilik 10 olduğunu tespit ettim. Kara kalemle çizdiği resimlerin isimleri şöyledir: “Kıbrıs Adasında”, “Mağusa”, “Mağusa’da Kilise” (renkli kalemle), “Varoşa”, “Kıbrıs Adasında Ev”, “Rum Erkek”, “Rum Bayan”, “Rum Bayanın Başı”, “Türk Erkek”, “Türk’ün Başı”.
Golubyev’in resmini çizdiği ünlü yazarlardan biri de onunla aynı dönemde Kıbrıs’ta yaşayan ve daha sonra Berlin’e göç eden, yukarıda kendisinden bahsedilen Sergey Gornıy’dır. Umarım önümüzdeki günlerde Sergey Gornıy’dan ve Kıbrıs çalışmalarından da sizlere ayrıca bahsedeceğim.
Golubyev, ölümünden sonra çalışmalarının Prag arşivinde yer almasını arzuluyordu. Ölümünden sonra 60’tan fazla eseri Prag’daki Rus Kültür-Tarih Müzesi’nin arşivine teslim edildi. Eserlerinin bir kısmı da Rusya Devlet Edebiyat ve Sanat Arşivi’nde korunmaktadır.
Golubyev, Kıbrıs’tan ayrıldı ama buradaki izleri mutlaka yaşıyordur. Mağusa’daki kiliseleri her ziyaret ettiğimde ikonlar arasında Golubyev’in imzasını ararım. Maalesef şimdilik bu imzaya rastlayamadım. Ona portre ve çizim siparişi veren halktan insanlarda mutlaka eserleri vardır. Ama nerede?
Golubyev’in Kıbrıs’la ilgili 10 çiziminden bahsettim ama şimdilik bunlardan sadece bir tanesine ulaşma şansım oldu. “Kıbrıs Adasında Ev” isimli bu ünlü resmi sizlerle paylaşmak istiyorum… Diğer eserlerin peşinde koşmaya devam edelim…



