ABD’DE SEÇİM GÜNÜ: SEÇMEN SANDIK BAŞINA GİDİYOR
Amerikalılar yeni başkanın yanısıra Temsilciler Meclisi’nin tamamı ve Senato’nun 34 üyesini de seçiyor. Amerikan halkı bugün, Demokrat aday Kamala Harris ile Cumhuriyetçi aday Donald Trump’ın yarıştığı seçimlerde tercihini yapıyor. Kazanan nasıl belirlenecek? Seçimin galibi ne zaman ilan edilecek? Hep konuşulan kritik eyaletler hangileri?
İşte seçimle ilgili bazı temel bilgiler:
ABD seçimlerinde kimler yarışıyor?
En önemli seçim olan Demokrat Parti adayı Başkan Yardımcısı Kamala Harris ile Cumhuriyetçi Parti adayı eski Başkan Donald Trump arasındaki başkanlık yarışının yanısıra oy pusulasında ulusal, eyalet ve yerel düzeylerde sayısız başka yarış da bulunuyor.
Temsilciler Meclisi’ndeki 435 sandalyenin tamamı her iki yılda bir olduğu gibi seçimle belirleniyor ve Meclis üyeleri iki yıllık dönemler halinde görev yapıyor. Üyelerin altı yıllık dönemler halinde görev yaptığı Senato’da ise bu yıl 100 sandalyeden 34’ü için oylama yapılacak.
Eyalet valilerinin yarışlarında ise 11 koltuğun sahibi belirlenecek. Ayrıca eyalet meclis üyeleri, belediye başkanları ve belediye pozisyonları da dahil eyalet düzeyinde ve yerel düzeyde binlerce koltuk için yarış var.
Bu yarışların yanısıra birçok eyalette referandum olarak bilinen ve kürtaj yasasından vergi politikasına veya marihuana kullanımına kadar bir dizi konuda seçmenlerin karar vermelerini isteyen önlemler de oy pusulasında yer alıyor.
Oy verme işlemi ne zaman?
Bu konuda her eyalette farklı bir uygulama bulunuyor.
Neredeyse 50 eyaletin tamamı ve Washington DC, bu yıl 5 Kasım olan seçim gününde bizzat seçim merkezine giderek oy kullanmanın bir versiyonunu sunuyor.
Ayrıca çoğu eyalet seçmenlerin oy pusulalarını posta yoluyla gönderebilecekleri veya belirlenen bir yere bırakabilecekleri şekilde oy kullanma imkanı da sağlıyor. Eyaletlerin çoğunda erken oy kullanma imkanı da bulunuyor. Bazı eyaletlerde Eylül ayında oy kullanma işlemi başlamıştı.
En çekişmeli eyaletler hangileri?
Harris ve Trump arasındaki yarışın en çekişmeli geçeceği tahmin edilen yedi eyalet bulunuyor.
Bu eyaletler Pennsylvania, Georgia, Kuzey Carolina, Michigan, Arizona, Wisconsin ve Nevada. Seçimin kaderini belirleyebilecek bu yedi eyalet kritik önemleri ve çekişmeli yarıştan dolayı “savaş alanı” eyaletler olarak adlandırılıyor.
Bu eyaletlere seçimden seçime Demokrat veya Cumhuriyetçi aday arasında gidip gelmelerinden dolayı “salıncak eyalet” veya geleneksel Demokrat renk olan mavi ile Cumhuriyetçi renk kırmızının karışımından oluşan “mor eyalet” de deniyor.
Halkın oylarının bir önemi var mı?
Başkanlığı kimin kazandığı, doğrudan halkın oylarına değil, Seçiciler Kurulu’nda kimin galip geldiğine bağlı. ABD seçim sisteminde bir adayın halkın oylarının çoğunluğunu almasa da başkan olması mümkün. Çünkü bir aday küçük farklarla bir eyaleti kazanırken, bir başka eyaleti daha büyük farkla kaybedebilir.
Böyle bir durum daha önce beş başkanın başına gelmişti. John Quincy Adams, Rutherford B. Hayes, Benjamin Harrison, George W. Bush ve 2016’da Donald Trump, rakiplerinden toplamda daha az oy almalarına rağmen başkan olabilmişti.
Seçiciler Kurulu’nu eleştirenler, sistemin ulusal iradeyi temsil etmediğini savunmak için bu vakalara işaret ediyor. Seçiciler Kurulu’nu destekleyenler ise sistemin küçük eyaletlerin yanısıra coğrafi olarak büyük ama az nüfuslu eyaletleri koruduğunu söylüyor.
