YARIN İÇİN BUGÜN
Merhaba…
Yeni yılın gelmesi ile birlikte üzerimizdeki ölü toprağı atma zamanı geldi diye düşünüyorum. Lefke her zaman Kıbrıs’ın en bakir ve en değerli topraklarına sahip bir kasaba kenti olarak konumlanmıştır Ada Halkının hafızasında.
Tarihine bakıldığı zaman hep bir ekonomik lokomotif görevi gördü ve ilk tarih sayfalarının yazılmaya başladığı önemli yerleşim yerinden biridir. Petra tou Limlitis, Soli Harabeleri ve Vouni Sarayı bu coğrafyanın en eski yaşam kalıntılarını taşıyan yaşam yerleşim yerlerinden biridir. Tarihin sayfalarında Ekonomik değerleri ve kültürel değerleri ile ön plana çıkan Lefke ve Köyleri günümüzde bu değerlerini kaybetme veya yok olma noktasına gelmiştir.
CMC (Cyprus Mining Company) şirketinden öncede antik çağlarda maden cevheri ile birlikte ön plana çıkan Lefke ve Köyleri (Ambelikou ve Soli antik Kenti), ( Venedik döneminde de önemli bir idari merkezdi- Acendu kilsesi ve çeşmesi – su kemerleri)Osmanlı döneminde idari bir Merkez haline gelmiş, adaya idareci olarak atanan valiler burada konuşlanmışlardır. Adanın İngilizlere kiralanmasının ardında da burası bir kasaba olmaya ve idari merkez olarak varlığını korumaya devam etmiştir. Bu dönemlerin çokta yabana atılmamalı. CMC bugün hala daha kullanılan idari merkez binaları ta o dönemlerde inşa edilmiş. Kaymakamlık, Polis teşkilatının kullanımında olan Karakol, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına ait Binalar, Posta dairesi ve Çevre Koruma dairesine ait ofisler Lefke Belediye Binası günümüzde hala bu binalarda konuşlandırılmış durumdadır. Fakat bu kurumların kullanımında olan bu binaların yetkinliği tartışılmalıdır. (Ayrıca, 1900 yılında kurulan Belediye adanın ilk Türk Belediyesi olma özelliğini de taşımaktadır.) Unutmadan Lefke Mahkemesi de bu dönemde hizmet vermeye başlamıştı ve varlığını hala direnerek sürdürmeye devam etmektedir. Direnerek diyorum Çünkü ona da sahip çıkamadık ülke olarak kapattık taşıdık geri gelmesi için yıllarca bekledik sonra geldi.
CMC dönemi Lefke için ayrı bir öneme sahip oldu her zaman hem yıllardır çözümlenemeyen çevre felaketini kucağımıza bıraktı bu dönem hem de bugün hala bizlere hizmet veren Cengiz Topel Hastanesi, Cengiz Topel Endüstri ve Meslek okulu, (Lefke Gazi Lisesi ise yine ayni dönem de Kıbrıs Türk Toplumu tarafından inşa edildi),Lefke İstiklal ilkokulu da bu dönemde şirket tarafından işçilerinin sağlık hizmetine ulaşması çocukların eğitim alması ve daha da önemlisi araştırma ve geliştirme yapmak, mühendis ve tekniker yetiştirmek için bir teknik lise kuruldu bu kasabada. Bu dönemin birde ekonomik lokomotif olarak bir önemi vardı. O da CMC şirketinin ödeme günlerinde (15 de bir) Karadağ diye adlandırılan bölgede kurulan pazarlar adanın her yerinden bu kasabaya taşınan esnaf ile işçilerin bir araya geldiği en büyük pazarlardan biri olma özelliğini taşıyordu.
Bunun yanında Lefke’ye bağlı köylerde tabi ki tarımsal üretim de devam etmekteydi. Tıpkı günümüzde de olduğu gibi. O dönemlerde marka değeri taşıyan “kolokas”, “badadez”, “çilek” “banana”, “karpuz”, “yafa portakal” vb ürünler bu coğrafyada adından hep söz ettirirdi.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından değişen konjonktür ve CMC Maden Şirketi’nin faaliyetlerini durdurma kararı ile birlikte zaman içerisinde Lefke ve Köyleri cazibesini merkezi hükümete karşı kaybetti ve bir zamanlar ekonominin merkezi olan bölge kırsal olarak anılmaya başlandı. Önce Güzelyurt’un ilçe olarak ilan edilmesi ile Güzelyurt’a bağlandı, eş zamanlı olarak iş olanaklarının sınırlı olması ile birlikte nüfus göçü verdi. Sonrasında bir gece siyasi bir kararla Mecliste Oy birliği ile birlikte 6. İlçe unvanını aldı.
Bu aslında tüm bölge halkının ve Lefke Sivil Toplum Örgütlerinin mücadelesinin bir sonucuydu. Üretmekten vazgeçmeyen bu bölge, tıpkı geçmişinde olduğu ve hakkettiği idari fonksiyonlarını yeniden kazanmak istemişti. Fakat günümüzde bu yapı maalesef uzuvları koparılmış bir beden gibi hayatta kalmaya çalışmaktadır. Övündüğümüz birçok değerin elimizden alındığı bir tablo ile karşı karşıya bırakıldık. Her geçen gün günü kurtarmak için alınan politik kararlar altında ezilen bu bölge haklı geçmişinde var olan gücünü yeniden kazanmak için asla mücadele etmekten vazgeçmemelidir….
Münevver Ebedi Çakmak
Uluslararası Hukuk ve Toplumsal Cinsiyet Uzmanı


