PSİKİYATRİST VE PSİKOLOG KİME DENİR?
PSİKİYATRİST VE PSİKOLOG, RUH SAĞLIĞI ALANINDA ÇALIŞAN İKİ FARKLI MESLEK GRUBUDUR. ARALARINDAKİ FARKLAR ÖZELLİKLE EĞİTİM, YETKİ VE UYGULAMA ALANLARI AÇISINDAN BELİRGİNDİR:
- Eğitim
Psikiyatrist: Tıp fakültesinden mezun olur, ardından psikiyatri alanında uzmanlık (asistanlık) yapar. Yani bir doktordur.
Psikolog: Psikoloji bölümünden lisans eğitimini alır ve bunun üzerine yüksek lisans yaparak uzmanlığını alır. Tıp eğitimi almaz.
- İlaç Yazma Yetkisi
Psikiyatrist: İlaç yazabilir. Çünkü tıp doktorudur ve ilaç tedavisi uygulayabilir.
Psikolog: İlaç yazamaz. Sadece konuşma terapisi gibi farklı psikoterapi yöntemlerinden (ekollerinden) eğitim alarak bunları uygular.
- Çalışma Şekli
Psikiyatrist: Ruhsal bozuklukların biyolojik temelli yönleriyle de ilgilenir. Tanı koyar, ilaç yazar, gerekli görürse hastayı hastaneye yatırır.
Psikolog: Bireyin duygusal, davranışsal ve zihinsel süreçlerini değerlendirir. Psikoterapi (konuşma terapisi) yapar, testler uygular (örneğin MMPI, zeka testleri).
- Terapi Uygulama
Psikiyatrist: Bazıları terapi alanında eğitim alarak terapi yapar, ancak çoğunlukla ilaç tedavisi uygular.
Psikolog: Özellikle klinik psikologlar ve terapistler yoğun şekilde terapi uygular. (bilişsel davranışçı terapi, EMDR, psikodinamik terapi vb.)
İkisi genellikle birlikte çalışır. Örneğin bir kişi psikiyatristten ilaç tedavisi alırken, aynı zamanda bir psikologla da terapi sürecine girebilir.
PSİKOTERAPİ YAPABİLMEK EKSTRA EĞİTİM GEREKTİRİR.
Psikoterapi yapabilmek için hem hukuki, hem de etik ve eğitsel bazı şartların yerine getirilmesi gerekir.
- Temel Eğitim Gerekliliği
Psikoterapi yapabilmek için önce belirli bir temel meslek alanından yani psikoloji, psikiyatri alanından mezun olmak gerekir.
- Psikoterapi Eğitimi Almak
Temel mesleki eğitimin ardından, belirli bir terapi ekolüne (yönelimine) yönelik uzmanlaşma eğitimi almak gerekir. Bu eğitimler genellikle uzun süreli ve uygulamalı olur.
YAYGIN TERAPİ EKOLLERİ:
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Psikodinamik Terapi
EMDR (Travma terapisi)
Aile Terapisi / Çift Terapisi
Şema Terapi
Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT)
Oyun Terapisi (çocuklar için)
Bu tür eğitimler genellikle:
Akredite kurumlar veya tarafından verilir,
Süpervizyon (denetimli terapi uygulaması) içerir,
Uygulama deneyimi gerektirir.
- Süpervizyon Almak
Sadece eğitim almak yetmez; gerçek danışanlarla çalışırken, deneyimli bir terapist tarafından süpervize edilmek (rehberlik almak) gerekir.
Bu aşamada terapist adayına:
Danışanla nasıl çalıştığı değerlendirilir,
Etik ve klinik hatalar gözlemlenir,
Mesleki gelişim sağlanır.
- Etik ve Yasal Sorumluluklar
Psikoterapi yaparken aşağıdakilere dikkat etmek zorunludur:
Gizlilik ve mahremiyet kurallarına uymak,
Etik kurallara (örneğin Türk Psikologlar Derneği Etik Yönetmeliği) uymak,
Yetki dışı alanlarda (örneğin psikologların ilaç önerisi yapmaması gibi) müdahale etmemek.
