MOBBING NEDİR?
Mobbing, iş yerinde bir veya birden fazla kişi tarafından bir çalışana yönelik olarak sistematik biçimde uygulanan psikolojik şiddet, baskı, yıldırma, dışlama veya küçük düşürme davranışları bütünüdür.
Bu kavram ilk kez 1980’lerde İsveçli psikolog Heinz Leymann tarafından tanımlanmıştır. Leymann, mobbingi “bir kişinin iş yerinde uzun süreli, sistematik biçimde duygusal saldırıya uğraması” olarak açıklamıştır.
MOBBİNGİN ÖZELLİKLERİ
Bir davranışın mobbing sayılabilmesi için genellikle şu koşulların bulunması gerekir:
- Süreklilik: Davranış tek seferlik değil, uzun süreli ve tekrarlayıcı olmalıdır (genellikle en az 6 ay).
- Sistematiklik: Amaç, kişinin iş yerindeki konumunu zayıflatmak veya onu işten ayrılmaya zorlamaktır.
- Niyet veya Sonuç: Açık ya da örtük şekilde kişiyi yıldırmak, dışlamak veya itibarsızlaştırmak hedeflenmektedir.
- Güç Dengesizliği: Mobbing genellikle güç pozisyonu farklı olan kişiler arasında (örneğin yönetici–çalışan) görülür, ancak eş düzey çalışanlar arasında da olabilmektedir.
MOBBİNGİN TÜRLERİ
- Yukarıdan aşağıya mobbing: Amir veya yönetici tarafından astına uygulanmaktadır.
- Aşağıdan yukarıya mobbing: Astların bir yöneticiye karşı örgütlenerek baskı yapmasıdır.
- Yatay mobbing: Eşit düzeydeki çalışanlar arasında olmaktadır (örneğin kıskançlık, rekabet veya dışlama nedeniyle).
MOBBİNG DAVRANIŞLARINA ÖRNEKLER
- Çalışanı küçük düşürmek veya alay konusu yapmak
- Bilerek yanlış bilgi vermek veya görev tanımını belirsizleştirmek
- Kişiyi sosyal olarak izole etmek (örneğin toplantılara çağırmamak)
- Sürekli eleştirmek, bağırmak veya hakaret etmek
- Uygunsuz görevler vermek veya başarısını görmezden gelmek
- Hakkında söylentiler yaymak, itibarını zedelemek
MOBBİNGİN SONUÇLARI
Mobbing, aşağıda belirtilenler gibi bireyde ciddi psikolojik, fiziksel ve sosyal sonuçlara yol açabilmektedir:
- Anksiyete, depresyon, özgüven kaybı
- Uyku bozuklukları, psikosomatik rahatsızlıklar
- İş performansında düşüş, işe devamsızlık
- Uzun vadede travma sonrası stres bozukluğu (TSSB)
- Kurumsal düzeyde ise; çalışan devrinin artması, verimliliğin azalması ve kurum içi güvenin zedelenmesi gibi sonuçlar doğurur.
