YAPAY ZEKA İNSAN GİBİ YAZAMAZ DEMEYİN
Hepimiz bir metnin yapay zeka tarafından yazıldığını hemen fark edebileceğimizi sanıyoruz ama yanlış. Yapay zeka araçları bile bunu yapamaz. Şiirden WhatsApp’taki robotlara, yapay metinler her yerde. Aynı belirsizlik müzikte de geçerli. Ipsos’un geçen ay yayınladığı 9 bin kişilik ankete katılanların yüzde 97’si gerçek bir insan tarafından üretilen şarkılarla yapay zekanın yaptıklarını ayırt edemedi.
Bir metnin yapay zeka tarafından yazıldığını anlamak çok kolay, öyle değil mi? Çoğu zaman fazla genel ve sıkıcı oluyorlar. İlk bakışta etkileyici görünse bile lafı fazla yuvarlıyor. Ayrıca tireler, “üç örnek kuralı” ve “derinlemesine incelemek”, “altını çizmek” gibi ifadelerin sık kullanımıyla kendini ele veriyor. Bir makine öğrenimi uzmanının da söylediği gibi böyle metinler “vasat” oluyor.
Ancak aynı ipuçlarına insanların yazdığı metinlerde de rastlamak mümkün. Arka arkaya üç örnek vermek hikaye anlatıcılığında sıkça başvurulan bir formül. “Altını çizmek” gibi ifadeler profesyonel ortamlarda ifadeyi vurgulamak için çokça kullanılıyor. Gazeteciler tirelere bayılıyor. Kısacası hiçbiri yapay zekaya özgü kullanımlar değil.
ikipedia gibi kaynaklardaki “gizli yapay zeka nasıl tespit edilir” kılavuzlarında karşınıza çıkan tavsiyeler epey çelişkili. Hem tekrarlar hem de çeşitlemeler yapay zeka emaresi olarak gösteriliyor. Yapay zeka tespit aracı geliştiricileri bile yapay zeka modellerinin sürekli evrimleştiğini ve “insanların yazımının da ciddi ölçüde çeşitlilik gösterdiğini” söyleyerek kesin sonuç veremeyebileceklerini kabul ediyor. Elbette bu kabul, görünüşte insan elinden çıkma bir metnin aslında yapay zeka tarafından üretildiğini hemen anladığını iddia eden online “uzman” sektörünü ortadan kaldırmıyor.
WhatsApp’taki emlakçı
Sözcüklerdeki insani derinliği algılama konusunda doğuştan gelen bir yeteneğimiz olduğu fikri yanılsamadan ibaret. Bunu biliyorum çünkü geçen yıl WhatsApp’ta emlakçı kılığına girmiş bir sohbet robotunu gerçek sanıp 15 dakika boyunca konuştum. Geriye dönüp bakınca, ev arayışıma bu kadar neşeyle ve ilgili yaklaşmasından şüphelenebilirmişim. Ama sözlerinde olağan dışı bir şey yoktu. Hatta sohbet robotu olduğunu anlayabilmemin tek sebebi vardı: Kendisi söyledi. O kadar kızdım ki numarayı hemen engelledim.
Sohbet robotuyla heba ettiğim dakikalar konusunda biraz olsun rahatlamak için bazı istatistikler buldum. Ipsos’un geçen ay yayınladığı 9 bin kişilik ankete katılanların yüzde 97’si gerçek bir insan tarafından üretilen bir şarkı ile yapay zekanın yaptığı şarkıyı ayırt edemedi. Geçen yıl Pittsburgh Üniversitesi’nin 1.600’den fazla kişiyle yaptığı anketteyse insan ve yapay zeka tarafından yazılmış şiirleri okumaları istenen katılımcıların yapay zeka tarafından üretilen şiirleri insanlara atfetme eğiliminde oldukları gözlendi.
Dünya sıkıcı metinlerle dolu
Bu çalışmalar bir şeyin yapay zeka ürünü olup olmadığını çoğumuzun içgüdüsel olarak anlayacağı inancının tersini söylüyor.
En iyi yazıların taklit edilmesi zor olan elle tutulur bir samimiyet veya tuhaflık içerdiği doğru. Ancak çoğu metin için böyle bir durum söz konusu değil. Dünya sıkıcı metinlerle dolu ve büyük dil modellerini eğitmek için çoğunlukla o metinler kullanılıyor. Üretken yapay zeka metinleri aslında bu gerçeğe ayna tutuyor.
Bu durum büyük dil modellerinin uzun ve garip akıcı cümleler yazdıkları ve belli kelimeleri fazla kullandıkları gerçeğini değiştirmiyor. Bunları gerçekten yapıyorlar. Ancak hiçbiri kesin delil olacak nitelikte değil. Bu yıl Kanada’daki yerel bir gazetenin editörü yapay zeka kullanarak makaleler uyduran bir yazarı ifşa edince viral olmuştu. Editör “ezbere cümle yapısının” kendini ele verdiğini iddia ediyordu. Ama asıl şüphe uyandıran, künyesinde New York yazan bir yazarın Toronto’da yaşadığını iddia etmesiydi. İpucu içerikte değil bağlamdaydı.
Yapay zeka tarafından üretilen ilk metinler kendini çok daha kolay ele veriyordu. Her şeyden önce genellikle yanlış oluyorlardı. Şimdiyse kafa karıştırıcı bir aşamaya geldik. Yapay zekanın ürettiği metinler çok daha rafine ve iş yerlerinde bunların kullanımı teşvik ediliyor. Ancak hâlâ itibarsız görüldüğü için bir yerde yapay zeka kullanıldığının gizlenmesi ayıplanıyor.
Buna rağmen meseleyi netleştirebilecek filigranlara, yani bir metnin yapay zeka tarafından hazırlandığını anlatan ve silinmeyen uyarılara fazla ilgi yok. Teknoloji şirketleri herhangi bir kısıtlamanın kendilerine “yarışı kaybettireceği” fikrine dünyayı ikna etme konusunda mükemmel iş çıkardı. Avrupa Birliği, Yapay Zeka Yasası’nın bir kısmının uygulanmasını erteledi. Başkan Donald Trump eyaletlerdeki yapay zeka kanunlarını engellemek istiyor.
“İnsanileştirmek” mümkün
Bu da bizi arada bırakıyor. Bir şeyin yapay zeka tarafından yazılmış olabileceğinden şüphelenince sosyal medyada “Grok, bu gerçek mi?” diye sorabiliyor veya GPTZero, Copyleaks ve Surfer gibi yapay zeka algılama araçlarına yapıştırabiliyorsunuz. Ama onlar da yüzde yüz isabetli değil. Surfer’da yapay zeka metinlerini “insanileştirme” aracı bile var. Bu işlemi yaptıktan sonra metni yeniden Surfer’ın yapay zeka dedektörüne girdiğimde yazının yüzde 100 insan elinden çıkma olduğunu söyledi.
Bu durumda geriye sadece bağlam kalıyor. Normalde sade bir iletişim tarzına sahip biri 800 kelimelik süslü bir metinle çıkagelmişse muhtemelen yapay zekaya yazdırmıştır. Nazik bir emlakçı sizinle WhatsApp üzerinden sohbet etmeye çalışırsa ona gerçek olup olmadığını sorun. Yazım hataları gibi kusurlar da metnin insan ürünü olduğuna işaret edebilir.
Ancak hemen emin olmayın. İnsanlar tirelerden şüphelenmeye başlayınca yapay zeka şirketlerinin bunları kullanmaktan vazgeçtiğini fark ettiniz, değil mi? Sırf yazım hatası var diye bir metnin yapay zeka elinden çıkmadığını söylersek yapay zekayı da aynı hataları yapacak şekilde programlamaları uzun sürmez.
