“DURAN ADAM” AFRİKA ULUSLAR KUPASI’NA DAMGA VURDU
Kongolu taraftar Michel Nkuka Mboladinga, maçlar boyunca bağımsızlık lideri Patrice Lumumba’nın anıt pozunu canlandırarak hem sahadaki mücadeleye hem de ülkesinin tarihine dikkat çekiyor.
Afrika Uluslar Kupası’ndaki bir ‘duran adam’ dikkatleri üzerine çekmeyi başardı. Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DR Kongo) destekçisi Michel Nkuka Mboladinga, maçlar boyunca ülkenin suikasta uğrayan bağımsızlık lideri Patrice Lumumba’yı canlandırarak adeta bir heykel gibi hareketsiz duruyor.
Kendisine “Lumumba Vea” lakabı takılan Mboladinga, Casablanca’da Associated Press’e verdiği röportajda, Kinşasa’daki Lumumba anıtının pozunu birebir taklit ettiğini, sağ kolunu havaya kaldırıp maçların tamamı boyunca kıpırdamadan beklediğini anlattı. “Takıma güç ve oyunculara enerji vermek için hareketsiz kalıyorum” dedi.
Turnuvanın grup maçlarında DR Kongo’nun ilk üç karşılaşmasının ardından yoğun medya ilgisiyle yorgun düştüğünü söyleyen Mboladinga, yine de Lumumba’nın ruhunu tribünlere taşıdığı için memnun olduğunu belirtti. “Bize kendimizi ifade etme özgürlüğünü veren oydu. Özgürlüğümüz için hayatını feda etti. Bizim için bir kahraman, bir ruh ve bir rol model” ifadelerini kullandı.
1960’ta Belçika’nın sömürge yönetimine son verilmesinde kilit rol oynayan Lumumba, bağımsız Kongo’nun ilk başbakanı olmuş; ancak zengin madenlere sahip Katanga’daki Belçika destekli ayrılıkçı hareketle yaşanan kriz sırasında bir yıl geçmeden öldürülmüştü. Belçika’da yürütülen bir parlamento soruşturması hükümetin Lumumba’nın ölümünde “ahlaki sorumluluğu” bulunduğu sonucuna varmış; ABD Senatosu ise 1975’te CIA’in ayrı bir suikast planı hazırladığını, ancak bunun başarısız olduğunu açıklamıştı.
Mboladinga, her maç öncesi 45–50 dakika boyunca hareketsiz kalarak prova yaptığını söylüyor. DR Kongo’nun eleme turlarına kalmasıyla birlikte, uzatma ve penaltılarda da “heykel modunda” kalması gerekebileceğini belirtiyor: “Zor ama herkes kendi rolünü oynuyor; benim rolüm de bu.”
Oyuncularla henüz yüz yüze gelmediğini ekleyen Mboladinga, “Beni tanıyorlar ve yaptıklarımdan memnunlar,” dedi. Turnuva, Africa Cup of Nations heyecanı sürerken, Lumumba heykeline dönüşen bu taraftar şimdiden turnuvanın simgelerinden biri oldu.
PATRİCE LUMUMBA KİMDİR?
Patrice Lumumba (1925–1961), Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını kazanmasının ardından 1960’ta ülkenin ilk başbakanı olan siyasetçidir. Belçika sömürge yönetimine karşı mücadelenin önde gelen isimlerinden biri olan Lumumba, kurucusu olduğu Kongo Ulusal Hareketi’nin lideri olarak bağımsızlık sürecine damga vurdu. Görevde kaldığı kısa süre boyunca Katanga’daki Belçika destekli ayrılıkçı girişimler ve uluslararası güç dengeleriyle karşı karşıya kaldı.
Ülkedeki istikrarsızlık karşısında Birleşmiş Milletler’den destek isteyen, ardından Sovyetler Birliği’ne yönelen Lumumba, bu tutumu nedeniyle Batılı ülkelerin tepkisini çekti. Eylül 1960’ta Cumhurbaşkanı Joseph Kasavubu tarafından görevden alındı; kısa süre sonra Albay Joseph Mobutu’nun öncülüğündeki askerî müdahaleyle fiilen iktidardan uzaklaştırıldı.
Lumumba, 17 Ocak 1961’de, siyasi rakibi Moise Tshombe’nin kontrolündeki Katanga’da, iki yakın çalışma arkadaşıyla birlikte infaz edildi. Cesedinin yok edilmesi ve ölümünün haftalarca gizlenmesi, olayın uluslararası boyutunu daha da tartışmalı hale getirdi. Yıllar sonra Belçika, Lumumba’nın öldürülmesine giden süreçte “ahlaki sorumluluğu” bulunduğunu kabul etti.
