BİR PREMİER LİG HAKEMİ KOLAY YETİŞMİYOR!
Geçen sezon sonu emekli olan hakem Graham Scott anlattı: İngiliz hakemler her ay üç günlük eğitim kampına katılıyor. Antrenman ve video analizleri yapılıyor, pozisyonların üstünden geçiliyor. Haftada bir VAR eğitimi var…
57 yaşındaki Scott hakemlik yapmaya 1997 yılında hobi olarak başlamış. Bir yandan tıp dergisi Nursing Standard’da gazeteci olarak çalışıyor, bir yandan da hafta sonları ve hafta içi akşamları maçlara gidip geliyormuş. Sonrasında 10 yılı Premier League’de olmak üzere 27 yıl profesyonel hakemlik yaptı.
Hakemlik için özveri yetmiyor. Ciddi eleştiri ve tacize de maruz kalıyorsunuz. En üst seviyeye ulaşınca bunların dozu da artıyor.
Scott, “Yaygın bir yanlış kanaat var. Hakemlerin sorumluluk hissetmediği, hesap vermediği, eve gidip huzur içinde televizyon izledikleri zannediliyor. Ama hiç de öyle olmuyor. Hatalarınız sizi kırıyor. Kimse maçı olumsuz etkilemek istemez” diyor.
Premier League’de hakemlik yapmanın stresli olmadığını ancak özellikle tartışmalı karar vermişse maç sonrasıyla başa çıkmanın çok daha zor olduğunu söylüyor.
“Esas mesele medyadan ve son yıllarda sosyal medyadan çıkan gürültü. Bununla başa çıkmak, uzak durmak zorundasınız. Bir de hakkınızdaki değerlendirme ve rapor var. Raporun olumsuz olması sizi de olumsuz etkiliyor.”
İşin doğasında olan ve kaçınılmaz görünen hakaret ve saldırılarla nasıl başa çıkabildi?
“ÖNEMLİ OLAN MESLEKTAŞLARINIZ”
“Ya görmezden gelmek için birkaç gün gazeteleri ve telefonumu açmaz ya da kabullenirdim. Bir şeylerin biraz ters gittiğini ve bir yığın eleştiri alacağımı anladığımda bazen, ‘Bakalım neler diyecekler’ derdim. Genellikle beklediğim kadar kötü olmazdı. Kariyeriniz ilerledikçe deriniz kalınlaşıyor. Katılaşıyorsunuz. Çoğunun taraflı olmanın getirdiği saçmalıklar olduğunu, sahte öfkeden kaynaklandığını ve hiçbir şey anlamayan insanlardan geldiğini fark edince bunları yok sayabiliyorsunuz. Daha ziyade meslektaşlarınızın ve futbolu bilen insanların eleştirilerine kulak veriyorsunuz. Meslektaşlarınız bir şeyi yanlış yaptığınızı söylüyorsa yanlış yapmışsınızdır. Biz arkadaşlarımla birbirimizi eleştirmekten hiç kaçınmadık.”
Scott ayrıca maçtan sonra zihnini boşaltmanın zor olduğunu, verdiği kararları kafasında tekrar tekrar oynattığını söylüyor. Özellikle de Premier League’in altındaki üç ligi kapsayan Football League’de görev yaparken. Çünkü hakemler stattan ayrılırken kritik bir pozisyonda doğru kararı verip vermediklerini bilemiyor.
Scott, “Ancak eve gidince izleyebiliyorsunuz. O zamana kadar kafanızda dönüp duruyor. Eve dönüş yolunda genellikle yalnız oluyorsunuz. Bu yüzden yolda hakem arkadaşlarımı arardım ve maçı konuşurduk. Bazen bütün yol bu sohbetle geçerdi” diyor.
MOURİNHO’YA KATILMIYOR
Şu an Benfica’yı çalıştıran Jose Mourinho gibi bazı isimler hakemlerin maç sonrası röportaj verip kararlarını açıklamaları gerektiğini söylüyor. Ancak Scott’a göre böyle bir durum da işler daha da karışır.
“Bize sadece hataları veya hata olarak gördükleri kararları sorarlar. Teknik direktörler kazanınca da röportaj verdikleri için avantajlı. Oyuncular galibiyet golünü atınca röportaj veriyor. Kimse büyük bir hata yapan kaleciyi röportaja çıkarıp ‘Nasıl böyle bir şey yaparsın?’ diye sormuyor. Hakemle röportaj nadiren işe yarayabilir ama çoğu zaman ilişkileri daha da bozacaktır.”
Bu sezon Premier League’de büyük bir değişiklik yapıldı. Hakemler VAR müdahalesi sonrasında kararlarının gerekçesini stadyumdaki seyircilere açıklıyor.
Scott “Bu uygulama başlayacağı zaman hakemler sesleri duyulacağı için çok endişeliydi. Eskiden sessiz katılımcılardık. Üstelik açıklamalar da gerçekten çok zorluyor” diyor.
“ŞİMDİ TARAFTARA NE DİYECEĞİM?”
Ona göre VAR kontrollerinin bu kadar uzun sürmesinin bir nedeni de bu. Üstelik kontrol uzadıkça özellikle tribündeki taraftar için giderek sinir bozucu bir durum ortaya çıkıyor.
Scott “Bir kararı neden verdiğinizi açıklamak her zaman kolay değil çünkü oyunun kuralları bilinçli olarak yoruma açık bırakılmış durumda” diyor:“Hakem VAR ekranı önünde uzun süre durunca yorumcular bunu kararsız olduğu şeklinde değerlendiriyor. Emin olun, süreç öyle işlemiyor. Aslında, ‘Tamam, karar verdim ve şimdi başlangıçtaki kararımı değiştireceğim. Ne demem lazım?’ diye düşünüyorlar.”
Yoğun baskı altında karar verme mecburiyeti hakemliği benzersiz bir meslek haline getiriyor. Peki bu zorluk meslektaşları birbirine yakınlaştırıyor mu?
“Futbol takımı gibi. Yedek kulübesinde otururken sizin yerinize oturan kişinin iyi performans göstermesini ne kadar istersiniz? Rekabetin getirdiği böyle bir gerginlik var. Ama gerçekten önemli kararlar alınması gerektiğinde, baskı ve dikkat en yüksek seviyeye çıktığında birbirimize destek oluyoruz.”
İngiliz hakemler her ay Midlands bölgesindeki Leicester yakınlarında bulunan Loughborough’da üç günlük eğitim kampında bir araya geliyor. Kampta fiziksel antrenmanlar ve video analizler yapılıp maçlardaki önemli pozisyonların üstünden geçiliyor. Ayrıca VAR eğitimi, haftada bir online görüşme ve eski bir Premier League hakeminden mentorluk desteği alıyorlar. Ek olarak psikolojik destek ve beslenme danışmanlığı hizmetlerinden yararlanıyorlar.
Scott’a göre zorluklardan birinin de herkesin hemen kendisini uzman sayıp hakemlere yüklenmesi. “Premier League’de sezonda 380 maç oynanıyor ve binlerce pozisyon yaşanıyor. Sezon boyu nedenini açıklayamadığım karar sayısı bir elin parmaklarını geçmez” diyor.
Neden İngiliz hakemler?
Peki İngiliz hakemlerine adil yaklaşıyor mu? “Dünyadaki her ülke en kötü hakemlerin kendisinde olduğunda inanıyor. Hangi taraftara sorsanız, ‘Buradaki hakemler berbat’ diyecektir. İngiliz hakemler dünya çapında iyi üne sahip. Bazen çok büyük yerel derbilere ve kupa finallerine çağırılıyorlar. Maçı başka hiçbir ülkede olmadığı kadar akıcı hale getirdiğimiz için takdir ediliyoruz. İspanya’da maç başına ortalama faul ve kart sayısına bakarsanız İngiltere’den yüksek olduğunu görürsünüz. Premier League’in diğer liglerden daha fazla izlenmesinin en büyük nedenlerinden biri, hakemlerin yönetim tarzı. Ama görünüşe göre futbolun içindeki kimse bunu takdir etmiyor.”
