ÜÇ FİDAN 6 MAYIS 1972’DE 54 YIL ÖNCE İDAM EDİLMİŞTİ…
1968 öğrenci hareketinin önderlerinden Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan 6 Mayıs 1972’de 54 yıl önce idam edildi.
Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan, Türkiye’deki 68 Kuşağı’nın önde gelen devrimci liderleri olarak Amerikan emperyalizmine ve ABD’nin 6. Filosu’na karşı gerçekleştirilen protestoların sembol isimleridir. Özellikle Deniz Gezmiş’in öncülük ettiği bu eylemler, Türkiye’nin tam bağımsızlığını savunma amacı taşıyordu.
1960’lı yıllarda toplumsal muhalefet ciddi şekilde güç kazanmıştı. Meclise giren Türkiye İşçi Partisi gençlerin ilgisinin odağına yerleşiyordu. İşçi hareketi de giderek radikalleşiyordu, işçilerin eylemleri yeni bir konfederasyonu Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nu (DİSK) ortaya çıkarmıştı. İşçi hareketi 15-16 Haziran 1970’te en üst noktasına varmıştı.
Bu arada gençlik hareketi de işçi hareketinden kopuk olmakla birlikte giderek radikalleşiyordu. Gençlik hareketi asıl olarak Türkiye İşçi Partisi (TİP) içinde şekillenmiş ancak bu örgütün reformist yapısı sonuç olarak bir kopuşu getirmişti. Deniz Gezmiş, 1965 yılında TİP’in Üsküdar İlçe Başkanlığı’na üye olarak politik hayatına başladı. CHP’li bir ailenin çocuğuydu ancak işçi hareketlerinden etkileniyor ve sosyalizmle yakından ilgileniyordu. Bu, onu TİP’e üye olmaya itti.
İlk olarak Çorum Belediyesi temizlik işçilerinin Taksim Anıtı’na çelenk koymaları sırasında işçilere destek verirken gözaltına alındı. 1966 yılında İstanbul Hukuk Fakültesi’ne kaydoldu. Aynı yıllarda Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan da ODTÜ’ye girmişlerdi. O yıllarda Fikir Klüpleri Federasyonu (FKF) üniversitelerde TİP’in gençlik örgütü olarak faaliyet gösteriyordu. İnan ve Aslan da FKF üyesiydiler.
Deniz Gezmiş, 1968 yılındaki İstanbul Üniversitesi işgaline öncülük edenlerden birisiydi ve ABD askerlerinden oluşan 6. filonun protestolarında da en önde yer aldı. Bu olaylar Deniz Gezmiş’in tüm Türkiye’de gençlik hareketi içindeki en tanınan liderlerden birisi olmasını da beraberinde getirdi.
1968 öğrenci hareketinin önderlerinden Deniz Gezmiş idam edildiğinde, daha 25 yaşındaydı. 8 kez tutuklandı ve ömrünün 937 gününü, demir parmaklıkların arkasında geçirdi. Yusuf Aslan 25, Hüseyin İnan ise idam edildiğinde daha 23 yaşındaydı.
1586 sayılı kanunun Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla, gecenin karanlığında bir cezaevi avlusuna kurulan darağacında, canlarını verdiler.
Kısacık ömürlerine yarım yüzyılda unutulmayacak onlarca, boykot, işgal, yürüyüş ve eylem bıraktılar.
CUMHURİYET GAZETESİ: “İDAM EDİLDİLER” MANŞETİYLE YAYIMLADI
Gazete haberi manşetten verir. Deniz’in Hukuk Fakültesi’nden atıldığı, öğrenci boykot ve işgallerinde ön safta yer aldığı, birçok kez tutuklandığı, THKO’nun lideri olduğu, banka soyduğu, Amerikalıları kaçırdığı ve El Fetih’te eğitim gördüğü belirtilir. Yusuf ile ilgili ise El Fetih örgütünde eğitim görmesi dışında bir bilgi paylaşılmaz. Hüseyin’in ise ilk ideolojik banka soygununu Ankara’da planladığı, anarşist kişi olduğu, THKO militanı olduğu ve Kayseri’de dayısının evinde Mehmet Nakipoğlu ile birlikte yakalandığı bilgisi verilir.
Anayasayı, TBMM’yi kaldırmanın yanı sıra “komünist bir rejim kurmak” suçlamasıyla gerçekleşen infazların saat 02.00 ile 03.40 arasında Cebeci Kapalı Cezaevi’nin avlusunda yapıldığı yazılır.
İşledikleri suçların özet halinde yüzlerine okunmasının ardından, hükmün özetinin hükümlülerin boynuna asılarak teker teker idamların yapıldığı belirtilir.
İLERLEYEN YILLARDA İSE O DÖNEM İDAMA ONAY VEREN SİYASETÇİLER DUYDUKLARI PİŞMANLIKLARI DİLE GETİRDİLER.
Adalet Partisi kökenli siyasetçilerden Nahit Menteşe, “Asker mutlaka idamlarını istiyordu. Deniz Gezmiş ve arkadaşları konusunda yanlış yaptık” dedi.
- Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel de yıllar sonra, “O günün şartları öyle icap ettiriyordu” diye konuştu.
O dönem 25 yaşında olan Gezmiş ve Aslan ile 23 yaşındaki İnan, 6 Mayıs 1972 tarihinde sabaha karşı idam edildi.
Gezmiş, Aslan ve İnan, idam edildikleri gün her yıl farklı etkinliklerle anılıyor.
Türkiye’de de sosyal medyada Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan için mesajlar paylaşılıyor.
Siyasetçiler ve sivil toplum örgütleri temsilcileri de Gezmiş, İnan ve Aslan’ın idam edilmesine ilişkin açıklamalar yapıyor.
