ABD’DE SENATO DEMOKRATLARDA, TEMSİLCİLER MECLİSİ İÇİN MAVİ DALGA BEKLENTİSİ
AP, Demokratların Senato’da çoğunluğu kazandığını duyurdu. ABC ve NBC de Temsilciler Meclisi’nin Demokratlara geçeceğini öngörüyor; ancak bazı Meclis yarışlarında sayım sürdüğü için nihai sandalye dağılımı henüz tamamlanmış değil.
ABD’de 3 Kasım’da yapılan ara seçimler, Başkan Donald Trump’ın ikinci döneminin ortasında Kongre’de güç dengesini değiştirdi. Associated Press, Demokratların Senato’da çoğunluğu aldığını açıkladı. ABC ve NBC ise Demokratların Temsilciler Meclisi’ni de kazanacağını projekte etti. AP’nin yarışları tek tek sonuçlandırma süreci sürdüğünden, Meclis’teki öngörülen zaferi kesin sandalye tablosundan ayrı değerlendirmek gerekiyor.
CUMHURİYETÇİ KALELERİNDE DEMOKRAT ZAFERLERİ
Senatoda Cumhuriyetçilere ait en güçlü kaleler arasında gösterilen Teksas, Kansas ve Güney Carolina’da Demokrat adayların kazanması gecenin en çarpıcı sonuçları oldu. AP’nin sonuç haberinde Demokratların Cumhuriyetçilerden aldığı önemli sandalyeler Kuzey Carolina, Ohio, Iowa, Teksas, Güney Carolina ve Kansas olarak sıralandı. Bu eyaletlerin tamamında Trump 2024 başkanlık seçimlerini kazanmıştı. Maine’de Cumhuriyetçi Senatör Susan Collins de Demokrat rakibi Troy Jackson’a karşı yenilgiyi kabul etti; eyaletteki sayım ve haber ajanslarının sonuç çağrıları ayrıca izleniyor.
Teksas’ta eski öğretmen ve eyalet milletvekili James Talarico, Trump’ın desteklediği Ken Paxton’ı mağlup etti. Talarico’nun zaferi, eyalette Demokratların Senato yarışını 1990’lardan bu yana ilk kez kazanması anlamına geliyor. Kansas’ta papaz Adam Hamilton, görevdeki Cumhuriyetçi Roger Marshall’ı yenerek Demokratlara yaklaşık bir asır sonra bu eyalette Senato koltuğu kazandırdı. Güney Carolina’da çocuk doktoru Annie Andrews, Darline Graham’ı geçerek hem eyaletin Senato’dan seçilen ilk kadın temsilcisi oldu hem de Demokratların 1998’den bu yana süren kazanamama dönemini sona erdirdi.
Iowa’da eski Paralimpik basketbol sporcusu ve eyalet milletvekili Josh Turek, Cumhuriyetçi Ashley Hinson’ı yendi. Turek’in kazanması, Demokratlara eyalet tarihinde uzun süredir görülmeyen bir federal seçim zaferi getirdi. Ohio’da eski senatör Sherrod Brown, Cumhuriyetçi Jon Husted’ı mağlup ederek Senato’ya geri dönüyor. Kuzey Carolina’da ise eski vali Roy Cooper, eski Cumhuriyetçi Parti Başkanı Michael Whatley karşısında kazandı; eyalet 2008’den bu yana ilk kez Demokrat bir senatörü Washington’a gönderiyor.
Demokratlar Minnesota’da da emekliye ayrılan Tina Smith’in koltuğunu korudu. Vali Yardımcısı Peggy Flanagan, Cumhuriyetçi Michele Tafoya’yı yenerek ABD Senatosu’na seçilen ilk yerli Amerikalı kadın oldu. Michigan’daki yarışta ise Demokrat Abdul El-Sayed ile Cumhuriyetçi Mike Rogers arasındaki sonuç, AP’nin son haberinde henüz kesinleşmemişti. El-Sayed kazanırsa Senato’ya seçilen ilk Müslüman Amerikalı olacaktı; ancak sayım tamamlanmadan bu sonuç kesinmiş gibi aktarılamaz.
TEMSİLCİLER MECLİSİ’NDE CUMHURİYETÇİ SANDALYELER EL DEĞİŞTİRDİ
Demokratların Meclis’teki kazanımı ulusal medya kuruluşlarınca öngörülse de yarışların tamamı sonuçlanmış değil. Şimdiye dek açıklanan sonuçlarda Demokratlar, Cumhuriyetçilerin elindeki çok sayıda bölgeyi aldı. Iowa’da daha önce tümü Cumhuriyetçilerden oluşan dört kişilik Kongre heyetinin üç sandalyesi Demokratlara geçti: Christina Bohannan Iowa’nın birinci, Lindsay James ikinci, Lutheran din görevlisi Sarah Trone Garriott ise üçüncü bölgeden kazandı.
Pennsylvania’da Bob Brooks 7’nci, Paige Cognetti 8’inci ve eski televizyon sunucusu Janelle Stelson 10’uncu bölgedeki Cumhuriyetçi sandalyeleri Demokratlara çevirdi. Kuzey Carolina’nın 11’inci bölgesinde çiftçi Jamie Ager, New Jersey’nin 7’nci bölgesinde eski donanma helikopter pilotu Rebecca Bennett, Kentucky’nin 6’ncı bölgesinde ise eski federal savcı Zach Dembo kazanan isimler arasında yer aldı. Ohio’nun 15’inci bölgesinde Demokrat Don Leonard da Cumhuriyetçi koltuğu aldı. Bu sonuçlar, Demokratların özellikle Trump’ın güçlü olduğu eyalet ve bölgelerde yeniden karşılık bulduğunu gösteriyor.
Parti içindeki sol kanat için dikkat çeken sonuçlardan biri Pennsylvania’nın 3’üncü bölgesinde geldi. Chris Rabb, Demokratik Sosyalistler üyesi ve ilerici bir siyasetçi olarak Temsilciler Meclisi’ne seçildi. Bölge, Demokratların çok güçlü olduğu bir yer ve genel seçimde Cumhuriyetçi aday yoktu; bu nedenle Rabb’in zaferi Cumhuriyetçilerden sandalye alınması anlamına gelmiyor. Temsilciler Meclisi’ndeki Demokrat çoğunluğu kesinleşirse, parti lideri Hakeem Jeffries de Meclis Başkanlığına seçilmesi hâlinde bu göreve gelen ilk siyah siyasetçi olabilir.
VALİLİKLERDE TARİHÎ İLKLER VE CUMHURİYETÇİ EYALETLERDE DEĞİŞİM
Valilik yarışlarında Demokratlar, Cumhuriyetçilerin uzun süredir yönettiği eyaletlerde önemli kazanımlar elde etti. Georgia’da eski Atlanta Belediye Başkanı Keisha Lance Bottoms, Cumhuriyetçi Rick Jackson’ı yenerek valiliği Demokratlara kazandırdı ve ABD tarihinde seçilen ilk siyah kadın vali oldu. Teksas’ta Gina Hinojosa, görevdeki Greg Abbott’ı mağlup ederek eyaletin ilk Latin kökenli valisi seçildi; Demokratlar Teksas valiliğini 1990’lardan bu yana ilk kez aldı.
Ohio’da doktor ve eski eyalet sağlık yöneticisi Amy Acton, Trump’ın desteklediği Vivek Ramaswamy’yi yenerek eyaletin ilk kadın valisi oldu. Ohio’da bir Demokrat, valilik seçimini en son 2006’da kazanmıştı. Iowa’da eyalet denetçisi Rob Sand, Cumhuriyetçi Zach Lahn’ı geçerek valiliği aldı; Trump’ın 2024’te 13 puan farkla kazandığı Iowa’da bu sonuç ayrıca dikkat çekti. New Mexico’da Demokrat Deb Haaland da valiliği kazanarak bir eyaletin başına seçilen ilk yerli Amerikalı kadın oldu. Bu son yarış bir parti değişimi değil, tarihî bir temsil başarısıydı.
YENİLGİNİN ARKASINDA EKONOMİ DE VAR, İRAN SAVAŞI DA
Seçim sonuçlarını tek bir nedene bağlamak mümkün değil. AP’nin seçmen araştırmasında ekonomi, ülkenin başlıca sorunu olarak yüzde 39’la ilk sırada; demokrasinin durumu ise yüzde 32’yle ikinci sırada yer aldı. Yaşam maliyeti ve hükümette yolsuzluk kaygıları, seçmenlerin yaklaşık yarısı için oy tercihinde belirleyici başlıklardı. Seçim günü yayımlanan veriler, seçmenlerin önemli bölümünün Trump’ın İran savaşını yönetme biçimini onaylamadığını ve savaşa girme kararını yanlış bulduğunu da gösterdi.
Yüksek gıda ve yakıt fiyatları, Trump yönetiminin tarifeleri ve sağlık harcamalarına ilişkin kaygılar iç politika tartışmasını belirledi. İran savaşı ise hem dış politika meselesi olarak hem de yakıt fiyatları üzerinden hane bütçelerine yansıyan bir sorun olarak kampanyaya girdi. Demokrat adaylar hayat pahalılığına, sağlık hizmetlerine ve yönetimde hesap verebilirliğe odaklanırken, Cumhuriyetçi adayların bir bölümünün Trump’la kurduğu yakın bağ seçmenden tepki gördü. AP’nin aktardığı üzere Cumhuriyetçi stratejistler de yenilgide Trump’ın politikalarını ve kampanyadaki ağırlığını sorumlu tuttu.
TRUMP’IN SON İKİ YILI DAHA ÇEKİŞMELİ GEÇECEK
Demokratların Senatoda çoğunluğu alması, Trump’ın atamalarını ve yargı adaylarını onaylatmasını zorlaştıracak; Demokratlar ayrıca komite başkanlıklarını alarak yönetim üzerinde daha güçlü denetim kurabilecek. Temsilciler Meclisi’nde çoğunlukları kesinleşirse bütçe, soruşturma ve celp yetkileri de Demokratların eline geçecek. Trump yönetiminin kararları, İran savaşı ve başkanın ailesinin ticari faaliyetleri Kongre’de daha yoğun incelemeye alınabilir.
Dış politikada Kongre’nin etkisi bütçe, askerî harcamalar, silah yardımları ve savaş yetkileri üzerinden hissedilebilir. Demokratlar İran’daki operasyonların kapsamı ve finansmanı üzerine oturumlar açabilir, yönetimden bilgi isteyebilir ve fonların kullanımına koşul getirmeye çalışabilir. Ancak bu sonuçlar Trump’ın politikalarını otomatik olarak sona erdirmiyor: Başkanın veto yetkisi sürüyor ve yeni yasaların yürürlüğe girmesi için iki meclisten geçmesi gerekiyor. Bu nedenle önümüzdeki iki yıl, hem Washington’da daha sert denetim hem de bütçe ve dış politika başlıklarında daha fazla siyasi mücadele getirecek.
Seçim gecesinin en açık mesajı, seçmenlerin yüksek yaşam maliyetleri ve yönetimin yönü konusundaki hoşnutsuzluğunu sandığa taşıması oldu. Senato’daki Demokrat çoğunluğu kesinleşti; Temsilciler Meclisi’nde de Demokrat zaferi güçlü biçimde öngörülüyor. Meclis’teki son sandalye dağılımı için sayım ve resmî sonuç çağrıları tamamlanmayı bekliyor.
Etiketler: #ABD, #Temsilciler Meclisi, #Senato, #Trump, #Demokratlar, #Cumhuriyetçiler
