ELSEN: “SEN OLSAN HANGİSİNİ DEVRE DIŞI BIRAKIP, HANGİSİ İLE YOLA DEVAM EDERDİN?”
Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu Çalışanları Sendikası E-SEN basın açıklaması yaparak KKTC’de elektrik enerjisi üreten santrallerin, üretim maliyetlerini kıyasladı.
Mevcut yönetim, en ucuz üretim maliyetine sahip KIB-TEK dizel santrallerin toplam üretimdeki payını sürekli düşürürken son üçünün payını sürekli artırıyor!
Temmuz 2024’e Göre Maliyetler;
KIB-TEK Dizel 11,83 cent/kWs
AKSA Dizel 15.79 cent/kWs
KIB-TEK Mobil Santral (TC’den kiralanan) 22,6 cent/kWs
Güney Kıbrıs’tan alınan 44 cent/kWs
KIB-TEK’in dizel santral yatırımı en son 2015 yılında 2x 17.5 MW olarak gerçekleşmiş ve toplam dizel santral ünitesi 8’e (Toplam 140 MW) çıkarılmıştı.
Görselde; 2016 yılından itibaren 2023 yılına kadar toplam üretimin artış/azalış seyri ile toplam üretime dizel santrallerin katkısı oransal olarak gösterilmiştir.
2019 yılı sonunda ortaya çıkan pandemi ve sonrasında yaşanan kapanmalar nedeniyle yıllar itibarı ile sürekli artış eğiliminde olan yıllık toplam tüketim, 2020 yılında düşüş gösterse de 2020 yılından sonra yine normal artış seyrine geri dönmüştür.
2016 – 2019 yılları arasında dizel santrallerin toplam üretime katkısı ortalama % 33.39 seviyesinde olurken, 2020 yılından sonra toplam yıllık üretim ciddi oranda artış göstermesine rağmen önceki yıllara göre KIB-TEK’e ait dizel santrallerin üretime katkısı görselden de görüleceği gibi önemli oranda düşürülmüştür.
Bu düşüşte, santrallerin periyodik bakımları ve yedek parça temini için gerekli yönetsel kararların alınmaması ve ihalesiz alınan kötü yakıtlar nedeniyle sıklıkla yaşanan arızalar etkili olmuştur. Durum böyle iken üretim, KIB-TEK’e ait dizel santrallere göre % 33 daha pahalı olan AKSA, % 375 daha pahalı olan Güney Kıbrıs ve son olarak da sözde yatırım adı altında Türkiye’den kiralanan ve her biri için 1 milyon ABD doları yıllık kira bedeli ödenen (4×25 MW) acil durum mobil santrallerine kaydırılmıştır.
En ucuz maliyetli KIB-TEK dizel santrallerin toplam üretim içerisindeki payının oransal düşüşünün ve yerine daha pahalı üretim yaptırılmasının sonucunda;
2020 yılı için; 10.968.399 ABD Doları,
2021 yılı için; 15.764.851 ABD Doları,
2022 yılı için; 20.099.535 ABD Doları,
2023 yılı için; 26.399.215 ABD Doları olmak üzere son 4 yıllık sürede tüketicilerimiz, toplamda 73.232.000 ABD Doları fazladan fatura ödemekle karşı karşıya kalmıştır. İçerisinde bulunduğumuz yılın zararının 2023 yılı zararını katlayacağı öngörülmektedir.
İyi bir KIB-TEK yönetimi olsaydı, yukarıda verilen maliyetlerle ilgili verilere bakarak, en ucuz üretim maliyetine sahip santrallerinin tam kapasite ile üretim yapabilecek şekilde hazır tutulmalarını sağlayacak kararları gecikmeksizin alacağı gibi, bu santrallerin üretimdeki payını artırmak için de çaba gösterir ve gerekli yatırım kararlarını alırdı.
Gerekli finansman nerede mi?
Yatırım yapılmadığı zaman ortaya çıkan bedel, gerekli finansmanı fazlası ile karşılamaya yeterli. Üstelik bu yatırımlar yapılsa ve örneğin 2023 yılında tüketilen elektrik yalnızca KIB-TEK dizel santrallerle karşılansaydı, bugün mevcut üretim şekli ile havaya atılan 80 milyon dolar yatırıma ayrılabilecekti!
Bu nedenle “aynı yolu iki kez yürüyerek farklı yere varmak mümkün değil” diyoruz ve “Halkın yararına ÖZERK KIB-TEK” için mücadelemizi yükseltiyoruz.
Ahmet Tuğcu
El-Sen Genel Başkanı
