Salı, Kasım 17, 2026
KKTC Turizm
Ana SayfaYAŞAMEDEBİYATKIBRIS’TA RUSLAR – V OLGA RAUF - “MADAM YENGE”

KIBRIS’TA RUSLAR – V OLGA RAUF – “MADAM YENGE”

KIBRIS’TA RUSLAR – V OLGA RAUF – “MADAM YENGE”

Doç. Dr. Elnur Ağayev

Lefke Avrupa Üniversitesi

elnuraga@hotmail.com

Bugünkü yazıda, Kıbrıs’ı kendine yurt edinmiş, burada kıymetli izler bırakmış bir değerden bahsedeceğim sizlere: Olga Rauf’dan.

Lana der Parthogh, “Samovar on the Table (A Family Memoir) isimli eserinde Kıbrıs’ta bulunan Beyaz Ruslardan bahsederken Olga Rauf’tan da, gerçek adıyla Olga Wirkmeister’den de bahseder. Beyaz Ruslar ifadesi daha önceki yazılarımda da vurguladığım gibi, Rusya’daki Ekim İhtilali’den kaçıp yurt dışına sığınan mülteciler için kullanılır. Ve bu bağlamda da Mart-Nisan 1920 yılında 1600 civarında Beyaz Rus Kıbrıs’a gelmiştir. Bu konuda 2015 yılında kitap yayınladım ama ileride yine de bu köşemde Beyaz Ruslardan bahsedeceğim…

Evet, Olga Wirkmeister yukarıda bahsettiğim Beyaz Ruslardan değildi ve adaya geliş nedeni de faklıydı. Belki de geldiğinde o kadarını düşünemezdi ama Kıbrıs’ta önemli izler bırakarak burada yaşama veda edecekti. Ve Kıbrıs’a gömülecekti.

Kıbrıs’tan Geçen Beyaz Ruslar konusunu incelerken Olga Rauf ismi dikkatimi çekmişti. Beyaz Ruslardan mıydı, değil miydi sorusunun cevabının ararken aileden en yakın arkadaşı olan Ulviye Ratip’e ulaşmıştım. Çatalköy’deki konağında beni misafir eden Ulviye Hanım’dan, Olga hanımla ilgili anılarını uzun uzun dinleyip kaydetmiş, yine Olga hanımın çektiği ve konağın duvarlarını süsleyen resimleri izlemiştim. Olga Rauf’la ilgili çalışmamı işlerimin yoğunluğundan bitiremedim.

Ama o sırada Lefkoşa’daki Rüstem kültür merkezinin 23 Ekim 2021 tarihinde düzenleyeceği Olga Ruaf’la ilgili “Madam Yenge” isimli bir sergi ilanına rastladım. Sergi açılışına katıldık. Hazırlanan Belgesel Videoyu izledik. Halil Duranay, Özlem Ünsal, Ceren Erel ve Yetin Arslan gibi değerli sanat ve kültür adamlarının bu sergiye katkı koyduklarını gördük. Sergiyi Lefkoşa Türk Belediyesi’nin, Telsim’in ve Doğu Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi de desteklemişti. Ayrıca Olga Rauf hakkında bir de kitap hazırlanmıştı. Tüm bu işlerde aileden biri olan Özlem Ünsal’ın çabaları, uğraşları, zahmeti, emeği göz önündeydi. Bu değerli etkinlikten dolayı, değere sahip çıktıklarından dolayı hepsine teşekkür ediyorum.

Kimdir Olga Wirkmeister veya sonra aldığı soy ismiyle Olga Rauf?

Sergi için Özlem Ünsan tarafından ailedeki bilgilere ve bazı kaynaklara dayanarak hazırlanan broşürden uzun alıntı yapayım:

“Olga Wirkmeister, 1893 yılında Moskova’da dünyaya geldi. I. Dünya Savaşı sırasında babası ve erkek kardeşleri savaş esiri olarak alınırken, annesi ve Olga Sibirya’daki kamplara sürgün edildi. Daha sonra ailenin Alman asıllı olması nedeniyle, Rus savaş esirleri ile değiş tokuş edildiler ve 1918 yılında Münih’e yerleştiler. 1921 yılında Münih Sanat Akademisi’ne kayıt oldu ve en az üç yıl burada eğitim aldı. 1922 yılında Wirkmeister ailesinin küçük oğlu Boris tüberküloz dolayısıyla hayatını kaybetti. Kısa bir süre sonra ise aynı hastalığa Olga Wirkmeister yakalandı. Ilıman iklime sahip bir yerde zaman geçirmesinin önerilmesiyle, ailenin Moskova yıllarında tanıdığı ve daha sonra Kıbrıs’a yerleşen Classen ailesinin misafiri olarak 1925 yılında Kıbrıs’a yerleşti. Lefkoşa’da dil dersleri vermeye başlayan Olga Wirkmeister, bu dönemde doktor Mehmet Rauf Bodamyalızade ile tanıştı. 1927 yılında evlenmelerinin ardından sanatçı, Olga Rauf adını aldı.

Bu dönemde genel olarak Kıbrıs fakat özellikle Lefkoşa’ya ait çok fazla fotoğraf çekti.

Olga Rauf’un sanatsal üretiminin temeli, içinde bulunduğu coğrafyayı fotoğraflayıp daha sonra resmetmesi üzerine kuruludur. 1920’ler ile 1940’ların sonu arasında yoğunlaşan bu üretim, büyük ölçüde Kıbrıs’ın kentsel ve kırsal alanlarının empresyonist bir stil ile tuvale aktarmasını içerir.

Olga Rauf, sanatsal üretim eğitmenliğinin yanı sıra Kıbrıs’ta eski eser toplamakla da yakından ilgilidir. Öyle ki, bu ilgi onun koleksiyoner kimliğinin oluşmasına katkıda bulundu.

Eşinin vefatından sonra Olga Rauf bir dizi deniz aşırı yolculuğa çıktı ve bu sayede sanatçının deniz kabuğu koleksiyonculuğu yeni bir boyut kazandı.

Olga Rauf 1987 yılında Lefkoşa’da vefat ederek uzun ömrünü Kıbrıs’ta tamamladı.”

Olga Rauf’un çektiği fotoğraflar, çizdiği resimler ve koleksiyondaki tarihi kalıntılar Kıbrıs’ı ve Özlem Hanımın da vurguladığı gibi özellikle Lefkoşa’yı yansıtır. “Selimiye Meydanı, Bedesten, Deveciler Hanı, Kumarcılar Hanı, Mevlevi Tekkesi, buralara açılan sokaklar, evler, hurma ağaçları ve bu peyzajların farklı noktalarına ilişkin çeşitli aile fertleri/anonim kişiler ile bugün söz konusu mahallerde izine rastlanmayan mezarlıklar, Olga Rauf’un fotoğraflarında sıklıkla izlenebilir”.

Olga Rauf’un arşivinden yayınlanan resimlere baktığınızda onun Kıbrıs ve özellikle Lefkoşa sevgisini, aşkını fazlasıyla görebiliyorsunuz. Çalışmalarının çoğunun bugünkü KKTC sınırları içindeki değerlerle ilgilidir. Dışarıdan gelenlerin Kıbrıs’a aşık ve hayran olmalarının, buralara katkı koyma isteklerinin sırrını birileri çözmeli artık…

Olga Rauf’un kabri Lefkoşa Türk Belediyesi Mezarlığı’nda Mehmet Rauf Bodamyalızade’nin yanındadır. Mezarlığa ana kapıdan girdiğinizde Bilgi Sistem Merkezinin oradan sağ yaptığınızda karşınıza çıkacaktır. Ziyaret ettim, rahmetle andım. Ziyaret edilmelidir.

Zengin arşivi ailesinin de destekleriyle Milli Arşivimize kazandırılmalı. Üniversitelerimizin özellikle Sanat Tarihi bölümleri üzerine tezler yapmalıdır…

Saygıyla anıyorum…

Yazıyı bitirdim ama farkındayım siz daha “Madam Yenge” ismini merak ediyorsunuzdur. “Madam Yenge” Olga Rauf’un aile içindeki adıdır…

Saygılarımla…

RELATED ARTICLES

CEVAP VER

- Advertisment -
Gönyeli Belediyesi

Most Popular

Recent Comments