ÖZGÜVEN, DOĞUŞTAN DEĞİL – ÖĞRENİLEN BİR BECERİDİR
Gözde ACARAY – Uzman Spor Psikologu
Birçok antrenör özgüveni ya vardır ya da yoktur gibi düşünür. Oysa araştırmalar, özgüvenin öğrenilebilir ve inşa edilebilir bir süreç olduğunu gösteriyor. Önemli olan, sporcunun kendini sadece sonuca göre değil, sürece göre değerlendirmesini sağlamaktır. “Gol attın mı?” yerine “Doğru pozisyonu nasıl aldın?” sorusu burada devreye girer.
Özgüveni eksik bir çocuk, genellikle sadece büyük başarıları haklı kabul eder. Oysa özgüven, küçük adımlarla inşa edilir. Bir pas, doğru bir koşu, gelişmiş bir savunma farkındalığı… Tüm bunlar, “fark edildikçe” değer kazanır. “Bugün pas kararların çok daha netti, fark ettin mi?”
bazen bir çocuğun haftasını değiştirebilir. Antrenörler bazen “X kişi daha iyi yaptı” diyerek motive etmeye çalışır. Ama bu cümle, özellikle düşük özgüvenli bir çocuk için “Ben yetersizim” mesajına dönüşebilir. Bunun yerine:“Sen geçen aya göre daha hızlı karar verdin”
diyerek kişisel ilerlemeyi görünür kılmak, motivasyonu artırır.
“Bu sezon ilk 11’e gir!” gibi büyük hedefler, bazen sporcuların gözünde dağ gibi büyür. Onun yerine şu yaklaşım çok daha güven vericidir:
“Bu hafta antrenmanlarda 3 kez topu hızlı çıkarırsan seni dikkatle izliyor olacağım.” Somut, ölçülebilir ve ulaşılabilir hedefler, sporcunun kontrol duygusunu artırır. Özgüven eksikliği yaşayan sporcu, hata yaptığı anda içine kapanır. O anlarda “Niye böyle yaptın?” yerine “Ne gördün o anda?” sorusuyla yaklaşmak, yargılamak yerine anlamak anlamına gelir. Hata, gelişimin parçası olarak sunulursa çocuk tekrar denemek ister.
Unutulmamalıdır ki, genç sporcularda teknik gelişim kadar psikolojik güçlenme de antrenmanın bir parçası olmalıdır. Haftada bir kez bile olsa takımla birlikte yapılan özgüven çalışmaları, hata-tolerans oyunları, rol model hikâyeleri ve pozitif geri bildirim seansları, oyuncunun zihinsel direncini artırır. Antrenörlük, sadece teknik öğretmek değil; aynı zamanda inşa etmektir. Bazen çocuklara attırdığınız goller değil, kaybettikleri güveni geri kazandırmanız onları sporun içinde tutar. Özgüven, sporculuk yolculuğunda bir armağan değil, birlikte inşa edilen bir beceridir.
