FİBROMİYALJİ NEDİR?
Yaygın vücut ağrısı, dokunmaya aşırı duyarlılık, geçmeyen yorgunluk, uyku bozukluğu, dikkat ve hafıza sorunları (fibro-fog) ile karakterizedir. Genellikle kadınlarda, özellikle 20–55 yaş arasında daha sık görülür.
Önemli nokta: Fibromiyaljide kaslarda, eklemlerde ya da sinirlerde yapısal bir hasar yoktur. Sorun, ağrının beyinde işlenme biçimindedir.
BELİRTİLER
Fiziksel Belirtiler
- Boyun, sırt, bel, omuz ve kalçada yaygın ağrı
- Sabah tutukluğu
- Baş ağrıları / migren
- Bağırsak problemleri (IBS)
- Çarpıntı hissi
- Soğuğa ve sıcağa hassasiyet
Bilişsel Belirtiler
- Unutkanlık
- Dikkat dağınıklığı
- Zihinsel yavaşlık (“beyin sisi”)
PSİKOLOJİK AÇIDAN FİBROMİYALJİ
Fibromiyalji psikolojik bir hastalık değildir ama psikolojik faktörlerle çok yakından ilişkilidir.
Stres → kas gerginliği → ağrı artışı
Ağrı → kaygı → uyku bozukluğu
Uyku bozukluğu → ağrı eşiği düşer
Bu bir kısır döngü oluşturur.
EN SIK EŞLİK EDEN PSİKOLOJİK DURUMLAR
- Depresyon
- Anksiyete (kaygı bozukluğu)
- Somatizasyon
- Travma öyküsü (çocukluk ihmali, duygusal travmalar)
Araştırmalar, fibromiyalji hastalarında:
- Duyguları bastırma
- Aşırı sorumluluk alma
- Kendini ihmal etme
- “Güçlü olmak zorundayım” inancı gibi psikolojik örüntülerin sık görüldüğünü göstermektedir.
TEDAVİ YAKLAŞIMI
Tek bir mucize tedavisi yoktur, çok yönlü yaklaşım gerekir.
Tıbbi olarak;
Antidepresanlar (düşük doz), ağrı modülatörleri ve uyku düzenleyiciler uygulanmaktadır.
Psikolojik olarak; Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), stres yönetimi, travma odaklı terapi (gerekirse), mindfulness / gevşeme egzersizleri
Fibromiyalji yaşayan kişilerin yaşam tarzlarına egzersizi koymaları gerekmekte ve mükemmeliyetçi beklentileri azaltmaları gerekmektedir.
PEKİ EN FAZLA HANGİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ OLAN İNSANLARDA GÖRÜLÜR?
Aşırı sorumluluk almak
Mükemmeliyetçilik
Kendine karşı sert davranmak
Başkalarına karşı aşırı fedakârlık
“Hayır” diyememek
Bu kişiler:
Başkalarının yükünü taşımaktadır.
Kendi sınırlarını ihlal etmektedir.
Bedeni dinlememektedir.
Beden, sınır koyamadığı yerde ağrı ile sınır koymaktadır.
BU KİŞİLERDE VAR OLAN BİLİŞSEL ÇARPITMALAR (DÜŞÜNCE KALIPLARI)
“Bu ağrı hiç geçmeyecek”
“Artık hiçbir şey yapamam”
“Kimse beni anlamıyor”
Bu düşünceler: çaresizlik hissini artırmaktadır. Bedensel duyumlara aşırı odaklanmayı tetiklemektedir. Bu durumda ağrı algısını güçlendirmektedir.
Fibromiyalji şunu öğretir:
Beden, zihnin uzun süre görmezden geldiğini yüksek sesle anlatmaktadır. Bu bir zayıflık değil, uyum mekanizmasının bozulmuş halidir.
