DAVRANIŞ BOZUKLUĞU: ÇOCUKLUK VE ERGENLİKTE GÖRÜLEN SESSİZ ÇIĞLIK

0
190

DAVRANIŞ BOZUKLUĞU: ÇOCUKLUK VE ERGENLİKTE GÖRÜLEN SESSİZ ÇIĞLIK

Toplumun temeli aile, ailenin temeli ise çocuktur. Ancak bazı çocuklar, çevrelerine ve kendilerine zarar veren davranışlar sergileyerek bu temelde çatlaklar oluşturabilmektedir. Bu bağlamda davranış bozukluğu incelendiğinde, yalnızca “yaramazlık” veya “asi tavır” olarak değil; altında karmaşık biyolojik, psikolojik ve çevresel etkenler yatan ciddi bir ruhsal uyum sorunu olduğu öne çıkmaktadır.

Davranış bozukluğu; bireyin içinde bulunduğu toplumun temel kurallarına uymakta zorlandığı, başkalarının haklarını ihlal eden, saldırgan, yıkıcı veya aldatıcı davranışların sürekli bir biçimde gözlendiği bir durumdur. Bu davranışlar genellikle çocukluk veya ergenlik döneminde başlamakta ve müdahale edilmezse yetişkinlikte antisosyal kişilik bozukluğu gibi daha ciddi sorunlara dönüşebilmektedir.

Davranış bozukluğu gösteren çocuk veya ergenlerde sıklıkla şu davranışlar gözlenir:

Sürekli yalan söyleme, hırsızlık veya aldatma eğilimi

Saldırganlık, kavga çıkarma, hayvanlara ya da insanlara zarar verme

Kurallara karşı gelme, okuldan kaçma, evden izinsiz ayrılma

Maddi eşyalara zarar verme

Suç işlemeye yönelik eylemler (örneğin hırsızlık, yangın çıkarma)

Bu davranışların süreklilik göstermesi ve bireyin sosyal, akademik ya da aile yaşamını olumsuz etkilemesi, tanı açısından belirleyicidir.

Nedenleri

Davranış bozukluğunun tek bir nedeni yoktur; genetik, çevresel ve psikososyal etkenlerin iç içe geçtiği çok yönlü bir yapısı vardır.

Biyolojik etkenler: Beynin ön lobundaki işlev bozuklukları, dürtü kontrolünde zayıflığa neden olabilir.

Ailevi faktörler: İlgisiz, aşırı cezalandırıcı veya tutarsız ebeveyn tutumları davranış problemlerini besleyebilir.

Sosyal çevre: Şiddet içeren arkadaş grupları, yoksulluk, okul başarısızlığı veya sosyal dışlanma risk faktörleri arasındadır.

Psikolojik faktörler: Empati eksikliği, düşük özsaygı ve duygusal düzenleme güçlükleri davranışın devamlılığını sağlar.

Tedavi ve Müdahale Yöntemleri

Davranış bozukluğu tedavisinde erken tanı çok önemlidir. Tedavi, çocuğun bireysel özelliklerine ve ailesel dinamiklere göre planlanır.

Bireysel terapi: Dürtü kontrolü, empati geliştirme ve sosyal beceri kazandırma üzerine odaklanır.

Aile terapisi: Aile içi iletişim sorunlarını ve ebeveyn tutumlarını düzenlemeye yardımcı olurDavranışsal müdahaleler: Olumlu davranışların ödüllendirilmesi, olumsuzların sonuçlandırılması ilkesiyle çalışır.

Okul temelli programlar: Öğretmen ve rehberlik birimleriyle işbirliği içinde sosyal uyumu destekler.

CEVAP VER