HASTALIK HASTALIĞI (HİPOKONDRİYAZİS / HASTALIK KAYGISI BOZUKLUĞU)
Hastalık hastalığı, kişinin bedenine aşırı odaklanması ve bu odaklanmanın sonucunda ciddi bir hastalığı olduğuna dair sürekli düşünceler geliştirmesi durumudur. Burada temel sorun, gerçek bir fiziksel hastalık değil; hastalığa yakalanma ya da hasta olma fikrinin yarattığı yoğun kaygıdır.
Nasıl bir döngü oluşur?
Bu bozukluk genellikle şu döngüyle ilerler:
- Normal bir bedensel duyum ortaya çıkmaktadır. (örneğin kalp atışını hissetmek, mide ağrısı, baş dönmesi)
- Felaketleştirme başlamaktadır. “Kalbimde ciddi bir sorun var”, “Beyin tümörü olabilir”
- Kaygı yükselmektedir. Kaygı arttıkça bedensel belirtiler de artmaktadır (çarpıntı, terleme, gerginlik)
- Kontrol davranışları gelişmektedir. İnternetten semptom arama, sürekli nabız ölçme, aynaya bakma, doktor doktor gezme, geçici rahatlama
- Tetkikler normal çıkmaktadır. Kişi kısa süreli rahatlamaktadır.
- Kaygı geri dönmektedir. “Ya bir şey atlandıysa?” düşüncesiyle döngü yeniden başlamaktadır.
Hipokondriyazis İle Gerçek Hastalık Arasındaki Fark
- Gerçek hastalıkta belirtiler tutarlı ve ilerleyicidir.
- Hipokondriyaziste belirtiler dalgalıdır, stresle artmaktadır.
- Tetkikler genellikle normaldir.
- Kaygı azalınca belirtiler de hafiflemektedir.
- Bu, “her şey kafanda” demek değildir. Kişinin yaşadığı kaygı gerçek ve yorucudur.
Kimlerde daha sık görülür?
- Kaygı bozukluğu öyküsü olanlar
- Mükemmeliyetçi, kontrolcü kişiler
- Bedensel duyarlılığı yüksek olanlar
- Geçmişte ihmal edilmiş ya da travmatik sağlık deneyimi yaşayanlar
Belirti Çeşitleri
- Düşünsel belirtiler
“Yakında kötü bir hastalığa yakalanacağım”
“Doktorlar fark etmedi”
“Bu ağrı normal olamaz”
- Duygusal belirtiler
Sürekli endişe
Korku
Huzursuzluk
- Davranışsal belirtiler
Doktor randevularını sıklaştırma
Tıbbi haberlerden kaçınma ya da takıntılı takip
Sürekli yakınlardan onay alma
TEDAVİ NEDEN ÖNEMLİDİR?
Tedavi edilmezse:
Kaygı kronikleşmektedir.
Depresyon gelişebilmektedir.
Gereksiz tıbbi işlemler artmaktadır.
Yaşam kalitesi ciddi şekilde düşmektedir.
TEDAVİ YAKLAŞIMLARI
- Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Bedensel duyumları yeniden yorumlamayı öğretmektedir.
Felaketleştirme düşüncelerini fark ettirir.
Sürekli kontrol davranışlarını azaltmaktadır.
- Maruz bırakma çalışmaları
Kaygının kendiliğinden azaldığını görmeye yardımcı olmaktadır.
- İlaç tedavisi
SSRI grubu ilaçlar sık kullanılmaktadır.
Kaygı düzeyi çok yüksekse ilaç tedavisi önerilmektedir.
